Cuộc hôn nhân giữa Hoàng đế Charles V của Đế chế La Mã thần thánh và Hoàng hậu Isabella, Công chúa của Bồ Đào Nha (part 1)

Xin chào, trong bài viết này đây mình sẽ tập trung khai thác mối quan hệ hôn nhân giữa Hoàng đế Charles và Công chúa Isabella của Bồ Đào Nha. Đây là cặp đôi mình yêu thích nhất trong series này.
____________________

Hoàng đế Charles V và Hoàng hậu Isabella

Liệu đã bao giờ bạn kiên quyết từ chối đi một con đường cha mẹ bảo bạn phải đi, với lí do rằng bạn có ý thích của riêng mình và việc nghe theo sắp đặt của người lớn thật vớ vẩn, nhưng rồi sau khi đi con đường đó, bạn lại cảm thấy hóa ra nó thực sự là một lựa chọn thích hợp cho bản thân mình, bạn bắt đầu yêu những thứ khi xưa bạn đã chối từ và cảm thấy mình giờ đây không thể xa rời nó? Đó chính xác là những gì đã xảy đến với vị Hoàng đế trẻ tuổi của chúng ta vì ngài không thể ngờ rằng cuộc hôn nhân chính trị của mình cuối cùng lại trở thành một tình yêu sâu đậm và ảnh hưởng lớn đến cuộc đời sau này. Trong bài viết trước mình đã nêu khá chi tiết về xuất thân của Charles và thái độ của ngài đối với cuộc hôn nhân được định đoạt trước với con gái Vua Manuel của Bồ Đào Nha, Công chúa Isabella. Vậy thì nàng công chúa này thật sự là ai và tầm quan trọng của nàng trong cuộc đời Hoàng đế Charles như thế nào?

Isabella of Portugal

Isabella of Portugal là con gái của Vua Manuel The Fortunate (vị Vua vĩ đại của Bồ Đào Nha) và Hoàng hậu Mary of Aragon. Mary of Aragon trước kia là Công chúa của Tây Ban Nha, con gái của Vua Ferdinand và Hoàng hậu Isabella I và là em gái của Joanna I of Castile (mẹ của Charles). Như vậy Charles và Isabella là anh em họ ngoại. Trước khi lấy Mary, Vua Manuel đã kết hôn với chị gái cả của Mary là Isabella nhưng bà lại mất sớm nên Nhà vua tái hôn với Mary of Aragon để tiếp tục duy trì quan hệ tốt đẹp với Tây Ban Nha. Nàng Isabella mà chúng ta đang nói đến ở đây được đặt tên theo bà ngoại mình (Hoàng hậu Isabella I of Castile) và người bác quá cố (Hoàng hậu Isabella của Bồ Đào Nha). Trong lịch sử và trong series này, nàng được khắc họa như một Công chúa xinh đẹp, quí phái, thông minh, am hiểu chính trị và nghệ thuật đồng thời là một tín đồ Thiên Chúa giáo ngoan đạo. Isabella sống trong cung điện Bồ Đào Nha hoa lệ từ nhỏ và trái tim nàng luôn mong chờ ngày được kết hôn với anh họ Charles của mình. Đây là một điều mình đã thắc mắc từ đầu series: Tại sao Isabella, khác với quan điểm của Charles, lại khăng khăng muốn lấy anh họ mình dẫu cho hai người chưa một lần gặp mặt và Charles đã vài lần tỏ ý từ chối cuộc hôn nhân này? Phải chăng nàng Công chúa của chúng ta thực sự quá tham vọng đến nỗi muốn làm Hoàng hậu của Đế chế La Mã thần thánh? Ngược dòng lịch sử, ta thấy tham vọng chắc chắn không phải là tất cả nguyên nhân.

Qua một loạt những mối quan hệ hôn nhân, họ hàng chồng chéo chằng chịt mình vừa kể trên, hẳn các bạn cũng hình dung ra quan hệ giữa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha khăng khít đến mức độ nào. Đó là chưa kể đến việc hai quốc gia này cùng nằm trên bán đảo Iberia và là hai nước đi tiên phong trong việc khám phá Tân thế giới (Châu Mĩ ngày nay). Chính vì thế nên việc tiếp tục duy trì mối giao hảo này, tăng thêm sự gắn bó giữa hai hoàng tộc bằng quan hệ hôn nhân là điều vô cùng cần thiết nếu muốn khai thác hiệu quả tài nguyên của Tân thế giới, cùng nhau phát triển và tránh mâu thuẫn xung đột. Đây cũng là ý nguyện của Vua Ferdinand và Hoàng hậu Isabella I of Castile quá cố (ông bà ngoại của Charles và Isabella). Thêm vào đó, Hoàng hậu Mary of Aragon, mẹ của Isabella trước khi mất đã thể hiện ý nguyện muốn con gái mình được kết hôn với một vị Vua để nàng có thể trở thành Hoàng hậu. Tổng hợp tất cả các yêu cầu điều kiện trên, còn ai thích hợp hơn Charles (Vua của Tây Ban Nha, đồng thời là Hoàng đế của Đế chế)?

Nhưng than ôi! Cuộc đời nàng Công chúa Isabella nào có giống truyện cổ tích đến vậy! Cuộc đính ước của họ được thu xếp bởi cha mẹ khi còn nhỏ thật quá ư dễ dàng, nhưng hành trình đến với hôn nhân của họ thì quả là một câu chuyện tốn nhiều giấy mực. Như mình đã đề cập trong bài viết trước, Hoàng đế Charles vì say mê Germaine of Foix nên đã bất chấp lời can ngăn của các cố vấn để viết thư từ hôn với Công chúa Isabella. Điều này khiến cho cha nàng, Vua Manuel của Bồ Đào Nha vô cùng tức giận, thậm chí đã sẵn sàng chấm dứt quan hệ giữa hai nước. Nhưng trái lại, Isabella lại không hề nản lòng bởi lời từ chối ấy mà thậm chí còn quyết tâm tiến tới hôn nhân với Charles hơn.

"Chờ đợi càng đắng cay thì kết quả mới ngọt ngào được cha ạ!"

"Con không cảm thấy bị xúc phạm nặng nề hay sao?"

"Con biết một ngày nào đó Charles sẽ chấp nhận con làm vợ của chàng. Nhờ Ơn Trên, di nguyện của ông bà ngoại con, những nhà cai trị Thiên Chúa giáo vĩ đại, nhất định sẽ được thực hiện."

"Một ngày nào đó, con gái ta sẽ trở thành một vị Hoàng hậu cao quí. Người đâu? Hãy gửi tin báo đến Tây Ban Nha rằng nếu Hoàng đế muốn có vàng của Bồ Đào Nha thì ngài phải thực hiện nghĩa vụ của mình đối với chúng ta."

(Trích cuộc trò chuyện giữa Vua Manuel và Công chúa Isabella)

Không lâu sau đó, Hoàng đế Charles gả chị gái mình là Công chúa Eleanor of Austria cho Vua Manuel, cuộc hôn nhân này nhằm đảm bảo quan hệ giữa hai nước. Và điều đó cũng đồng nghĩa với việc Charles không hề mảy may có ý định sẽ lấy Isabella. Vua Manuel mặc dù muốn từ chối cuộc hôn nhân kia, nhưng với tư cách là một vị Vua, ngài cũng không thể mạo hiểm tương lai của đất nước mình bằng việc làm phật ý Hoàng đế của Đế chế La Mã thần thánh hay chấm dứt quan hệ với Tây Ban Nha nên cuối cùng cũng đành phải đồng ý.

Vua Manuel và Công chúa Isabella

"Con gái, con biết rằng chẳng có điều gì ta mong muốn hơn được nhìn thấy con kết hôn. Nhưng khi ta chấp nhận yêu cầu của Hoàng đế, ta phải nghĩ về tương lai của Bồ Đào Nha trước tiên."

"Con nghe nói vị hôn thê của cha rất xinh đẹp và thông minh. Con tin cô ấy sẽ trở thành một người vợ và một Hoàng hậu tốt. Và cha cũng không cần phải buồn cho con, nếu cha được hạnh phúc thì con cũng hạnh phúc."

"Chúng ta sẽ tìm được một người chồng tốt cho con, Isabella"

"Không, cha à! Con sẽ chỉ lấy Charles mà thôi! Con có thể chờ đợi bao lâu cũng được. Hoặc là Hoàng đế, hoặc là không ai cả!"

(Trích cuộc trò chuyện giữa Vua Manuel và Công chúa Isabella)

Niềm tin vô điều kiện và sự quyết tâm của nàng Công chúa này thật đáng khâm phục phải không nào? Nhưng chúng ta hãy tạm gác diễn biến ở Bồ Đào Nha sang một bên và quay về triều đình Tây Ban Nha với vị Hoàng đế của chúng ta. Hơn lúc nào hết, Charles giờ đây đang băn khoăn vô cùng về vấn đề tài chính của Tây Ban Nha và Đế chế cũng như thái độ bất mãn ngày một gia tăng của các quí tộc trong nước đối với ngài. Suy đi tính lại, dường như kết hôn với Công chúa Isabella lúc này là cách duy nhất để giải quyết tất cả mọi rắc rối về tiền bạc và tăng thêm quyền uy trong mắt các quí tộc. Trong lúc đó, một người đã đến tìm ngài: Germaine of Foix. Bà đến để cảnh báo Hoàng đế về những mối nguy hiểm tiềm tàng nếu ngài không nhanh chóng kết hôn với Công chúa của Bồ Đào Nha và dùng khoản hồi môn khổng lồ của nàng để giải quyết những vấn đề tài chính cấp bách. Và lúc này đây chúng ta cũng phần nào hiểu được tại sao Charles lại né tránh vấn đề hôn nhân lâu đến thế.

"Ta thật sự trân trọng lời khuyên của phu nhân, nhưng ta không muốn kết hôn, hay nói đúng ra là ta sợ hôn nhân. Bởi vì ta đã đã chứng kiến cuộc hôn nhân bất hạnh của cha mẹ mình và những hậu quả của nó." (Cha mẹ của Charles là Joanna of Castile và Philip of Burgundy chung sống không hạnh phúc, Philip không chung thủy và đó là lí do Joanna chịu chấn thương tâm lí nặng nề)

"Dù sớm hay muộn Bệ hạ cũng phải kết hôn thôi."

"Ta không giống cha ta. Một khi đã lập lời thề thiêng liêng, ta sẽ chỉ thuộc về một mình người phụ nữ ấy thôi. Chính vì vậy ta phải đảm bảo cô ấy là một người xứng đáng để tránh biến cuộc sống hôn nhân trở thành địa ngục."

"Khi nào Bệ hạ ở trong tận cùng của nỗi cô đơn, người nhất định sẽ tìm ra người phụ nữ ấy!"

(Trích cuộc trò chuyện giữa Hoàng đế Charles và Germaine of Foix)

Hoàng hậu Catherine tranh cãi với Vua Henry
khi ông muốn bắt tay với Francis chống lại Charles

Tuy nhiên, trong một lần viếng thăm Vua nước Anh Henry VIII và Hoàng hậu Catherine of Aragon (dì ruột Charles và là em gái út của Joanna I of Castile), một trong các cố vấn của Charles đã thuyết phục Hoàng đế nên liên minh với nước Anh trong cuộc chiến chống lại Pháp. Charles xem xét đề xuất này và đồng ý vì đã nhiều lần Hoàng hậu Catherine viết thư cho cháu trai rằng Henry là một người cơ hội, gió chiều nào xoay chiều ấy và đang âm mưu bắt tay với Vua Francis của Pháp để chống lại Charles nên Hoàng đế nghĩ cần phải ngăn chặn điều này bằng cách liên minh với Henry trước. Vậy là một cuộc hôn nhân được sắp đặt: Charles sẽ lấy con gái của Henry và cũng là em họ mình: Công chúa Mary Tudor (sau này là Nữ hoàng Mary I của Anh). Không may cho ngài là cô em họ này mới chỉ là một đứa trẻ và kém ngài khá nhiều tuổi nên hôn lễ của hai người chưa thể tiến hành ngay, mà Charles thì đang cần một người thừa kế để đảm bảo tương lai cho vương quốc mình.

Quay trở lại Bồ Đào Nha, lúc này Vua Manuel đang hấp hối trên giường bệnh. Trước khi mất, ông dặn dò con trai mình, Hoàng tử John, phải chăm sóc cho mẹ kế là Hoàng hậu Eleanor of Austria và em gái là Công chúa Isabella. Ông còn bắt con trai hứa rằng sẽ không kết hôn cho đến khi gả được em gái mình cho Hoàng đế. Vị Vua vĩ đại của Bồ Đào Nha đã ra đi! Bồ Đào Nha có một người cai trị mới: Vua John III. Hoàng hậu Eleanor lúc này mới 23 tuổi, phải sống trong cảnh góa bụa với nỗi lo sợ em trai mình sẽ lại sắp đặt một cuộc hôn nhân chính trị khác cho cô.

"Sự ra đi của cha Công chúa đã biến tôi thành góa phụ và chắc chắn tôi sẽ phải quay lại Castile."

"Cũng đâu phải ngay ngày mai, đúng không?"

"Cô nghĩ rằng Charles sẽ trì hoãn việc gọi tôi về để kết hôn với bất kì ai mang lại nhiều lợi ích nhất cho ngài sao?"

"Hoàng đế sẽ tôn trọng việc chị đang để tang, tôi chắc chắn điều đó!"

"Bạn của tôi ơi! Vị Hoàng đế mà cô luôn mơ ước được kết hôn cùng thật sự không có trái tim đâu. Tôi đảm bảo với cô điều đó."

"Sao chị lại có thể nói em trai mình như vậy?"

"Bởi vì tôi biết rõ con người ngài. Ngài sẵn sàng hi sinh bất kì ai nếu cần thiết, kể cả là những người thân yêu nhất, tất cả đều trở thành công cụ phục vụ tham vọng của ngài." (Không thể trách Eleanor được, cô ấy thực sự quá bất hạnh vì những cuộc hôn nhân do em trai mình sắp đặt)

Khi Eleanor toan bỏ đi, Isabella kéo cô lại và nói:

"Nghe này, Eleanor! Khi tôi kết hôn với em trai chị, thề có Chúa ngày đó nhất định sẽ đến, tôi sẽ làm tất cả mọi việc trong khả năng để cho chị một người chồng xứng với cương vị Hoàng hậu của Bồ Đào Nha."

(Trích cuộc trò chuyện giữa Hoàng hậu Eleanor và Công chúa Isabella sau khi vua Manuel băng hà)

Tuy nhiên mọi chuyện trở nên rắc rối hơn khi Isabella phát hiện ra cuộc tình bí mật giữa Eleanor và anh trai mình, Vua John. Theo như giao ước giữa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, Công chúa Isabella sẽ về nhà chồng với một khoản hồi môn vô cùng khổng lồ, trong khi đó Vua John lại chưa sẵn sàng chi một khoản đáng kể như thế cho hôn sự của em gái. Đồng thời ngài cũng hiểu rằng nếu Isabella cưới Charles thì quan hệ giữa hai vương quốc sẽ được đảm bảo, Eleanor không cần thiết ở lại Bồ Đào Nha nữa mà có thể sẽ phải rời đi để kết hôn với một người khác. Vì tình yêu dành cho mẹ kế và vấn đề hồi môn, Vua John quyết định trì hoãn hôn sự của em gái và xúc tiến chuyện kết hôn với Eleanor, hợp pháp hóa cuộc tình bí mật của hai người (vì lúc này Charles đã cho gọi Eleanor về Castile để kết hôn với Công tước Bourbon nhưng Eleanor vẫn ngoan cố ở lại Bồ Đào Nha). Isabella vô cùng tức giận và đã có một cuộc cãi vã với cả anh trai và Eleanor. Nàng nói hai người thích thì cứ sống với nhau nhưng nàng sẽ không phải là người hi sinh cho cuộc tình sai trái này vì nếu Eleanor không chịu trở về Castile thì Charles sẽ tiếp tục từ chối kết hôn với nàng.

Isabella bàng hoàng và tột cùng đau khổ khi biết
Charles sẽ cưới người khác

Đúng lúc đó, tin báo về việc đính ước giữa Charles và Mary Tudor được gửi tới Bồ Đào Nha. Isabella vô cùng sốc và đau khổ khi biết vị hôn phu của mình sẽ lấy người khác. Dường như tất cả niềm tin trước đây của nàng đều tan vỡ. Eleanor ra sức an ủi Isabella và hứa sẽ viết thư cho Hoàng đế để khuyên người xem xét lại chuyện hủy hôn nhưng Isabella từ chối. Cũng chính lúc này Eleanor đã nói cho nàng biết việc cô đang mang thai (hiện vẫn còn nhiều tranh cãi liệu cha của đứa trẻ là Vua Manuel hay Vua John).

Lời đề nghị tái hôn với Hoàng hậu Eleanor of Austria của Vua John bị Hoàng đế Charles từ chối với lí do ngài muốn chị gái kết hôn với Công tước Bourbon và lệnh cho Eleanor trở về Castile ngay sau khi sinh con. Mặc dù Eleanor kiên quyết phản đối vì quá yêu John, Isabella khuyên anh trai mình nên hành động như một vị Vua của Bồ Đào Nha, đặt lợi ích của đất nước lên hàng đầu và chấp nhận yêu cầu của Hoàng đế. Những lời đồn thổi về cái thai của Eleanor ngày càng nhiều và có nguy cơ đe dọa thanh danh của hoàng tộc. Vua John nói rằng mình rất yêu Eleanor và Isabella không thể hiểu điều đó vì nàng không có trái tim và cũng chưa bao giờ yêu ai sâu đậm cả. Về phần Eleanor, cô vô cùng tức giận khi biết mình sẽ phải về Castile để tái hôn ngay sau khi sinh nở và một cuộc cãi vã nữa lại xảy ra giữa Eleanor và Isabella.

"Tôi tôn trọng chị, Eleanor. Nhưng suy cho cùng thì chúng ta không thể trốn tránh số phận của mình."

"Cái số phận gì cơ chứ?"

"Bình tĩnh đi, Eleanor. Chị phải nghĩ cho con của chị."

"Kết hôn và sinh con, đấy chính là số phận của chúng ta! Nếu chúng ta có chết thì cũng đã làm sao? Đó là điều duy nhất đang chờ đợi chúng ta."

"Sao chị có thể coi nhẹ việc sinh hạ một người kế vị để đảm bảo tương lai của một vương quốc cơ chứ? Nếu tôi và Hoàng đế..."

"Cô đúng là một người ngây thơ! Em trai tôi sẽ không bao giờ lấy cô. Ngài sẽ không bao giờ làm như thế!"

"Một vài lí do chính trị có thể trì hoãn đám cưới của tôi với Charles. Nhưng còn chị thì sẽ không bao giờ được kết hôn với anh trai tôi, vì chị đã tặng chúng tôi một nỗi ô nhục nặng nề."

(Trích cuộc tranh cãi giữa Hoàng hậu Eleanor và Công chúa Isabella)

Eleanor đau khổ khi phải chia xa
với đứa con gái vừa chào đời

Mặc dù Eleanor đã hạ sinh một Công chúa, Vua John vẫn không thể thuyết phục Hoàng đế Charles cho phép cô ở lại Bồ Đào Nha. Cuối cùng, tình yêu của vị Vua trẻ cũng phải đầu hàng trước lợi ích quốc gia, Hoàng hậu Eleanor of Austria buộc phải từ biệt đứa con vừa lọt lòng của mình để trở về Castile. Trong khi đó, Hoàng đế Charles cũng chuẩn bị một cuộc hôn nhân mới cho Vua John. Ngài quyết định gả em gái út là Công chúa Catherine of Austria cho vị Vua của Bồ Đào Nha (tính chất chính trị của cuộc hôn nhân này quá rõ ràng).

Ta thấy Công chúa Isabella vẫn chưa hoàn toàn mất hết hi vọng. Nàng quyết định viết một lá thư cho Hoàng đế để tỏ rõ quan điểm của mình đối với cuộc hôn nhân được định đoạt trước của họ cũng như xin tha thứ cho lỗi lầm của anh trai mình vì đã có quan hệ tình ái với chị gái của ngài.

"Thưa Bệ hạ, người cũng biết rằng tổ tiên của chúng ta luôn muốn hai vương quốc này có một mối liên kết bền vững. Sai lầm của Nhà vua anh trai thiếp cũng như những vấn đề của Đế chế không nên trở thành lí do cản trở một sự sắp đặt đã có từ nhiều năm trước. Liệu Bệ hạ có thể để cho một cuộc tình sai trái phá vỡ một mối hôn ước đã tồn tại và trải qua biết bao gian truân hay sao?"

(Trích lá thư Công chúa Isabella gửi đến Hoàng đế Charles)

Sự chân thành và kiên trì chờ đợi của Isabella đã chạm đến trái tim của vị Hoàng đế trẻ. Bấy giờ, như một chất xúc tác, việc Vua Henry VIII của Anh không tuân theo giao ước đã khiến Charles vô cùng tức giận và hủy hôn với Công chúa Mary Tudor. Như một hành động đáp trả lại sự bội ước của Vua Henry, Hoàng đế cho gửi đến Bồ Đào Nha một lời cầu hôn với Công chúa Isabella. Vậy là sau bao nhiêu chờ đợi, cuối cùng hôn sự của họ cũng được chính thức hóa. Tuy nhiên, Vua John, vẫn đang đau lòng vì mất Eleanor, không cảm thấy vui mừng cho em gái mình.

"Có thật là Eleanor đã ra đi mà không kịp tạm biệt con gái chị ấy hay không?"

"Anh sẽ kết hôn với Catherine, em gái út của Hoàng đế. Và em, cuối cùng cũng thỏa nguyện, sẽ kết hôn với Charles. Em không cần giả vờ ngạc nhiên đâu! Em đã biết ngay từ đầu mà."

"Anh à..."

"Anh đã sai lầm khi yêu người phụ nữ ấy. Nhưng còn em, em đã phản bội lại anh."

(Trích cuộc nói chuyện giữa Vua John và Công chúa Isabella)

Bên cạnh mối quan hệ căng thẳng của Vua John và Isabella, quan hệ của Hoàng đế Charles và chị gái cũng chẳng khá hơn là bao. Eleanor vẫn không khỏi hận em trai mình vì đã chia lìa cô với con gái.

Ngay khi vừa về đến Castile, Eleanor lao vào đại điện nơi Charles đang nói chuyện với cố vấn của mình.

"Thần xin chúc Hoàng đế có được thật nhiều niềm hạnh phúc trong cuộc hôn nhân sắp tới của ngài. Bởi vì khi ngài chết đi, ngài sẽ bị thiêu cháy trong ngọn lửa địa ngục vĩnh viễn."

(Lời của Hoàng hậu Eleanor of Austria với em trai mình, Hoàng đế Charles)

___________________
Vậy là mình đã tóm lược những diễn biến chính trên con đường đi tới hôn nhân của Charles và Isabella. Bài viết sau mình sẽ phân tích kĩ hơn về cuộc sống hôn nhân của hai người.